Cliënten bij Fysioplein voelen zich ‘sterker en stabieler’ bij Deense therapie
Dankzij GLA:D – een voor Nederland relatief nieuw behandeltraject tegen artrose dat zijn oorsprong in Denemarken vindt – kunnen heup- en knieoperaties worden uitgesteld en in sommige gevallen zelfs afgesteld. Fysioplein past GLA:D (Good Life with osteo-Arthritis in Denmark) inmiddels met succes toe. Twee enthousiaste patiënten, Petra en Gérard, vertellen over hun ervaringen met de therapie, die hen letterlijk op de been houdt.
Het begon, vertelt Petra (61), met een peesontsteking bij haar linkerknie. Onderzoek naar die klacht leverde een lelijke bijvangst op: haar knie vertoonde sporen van artrose. ,,Volgens de orthopeed”, vertelt ze ,,zat ik in de eerste fase, dat wil zeggen dat ik nog niet in aanmerking kwam voor bijvoorbeeld een kunstknie.
,,Dan kom je als patiënt eigenlijk in een vacuüm terecht. Je wilt blijven functioneren, maar merkt dat de pijn toeneemt. Ik ben een echte wandelaar, ook tijdens vakanties in de bergen. Maar ik merkte gaandeweg dat het lopen steeds moeizamer verliep. Ik kon op een gegeven moment niet meer staan of zelfs gewoon zitten. Ook ’s nachts had ik last van m’n knie.”
Het advies van huisarts luidde om het aangedane gewricht ‘een beetje rust te gunnen’, maar tegelijk de knie te blijven mobiliseren om aldus de kwaal beheersbaar te houden. En paracetamol slikken als ze de slaap niet kon vatten door de pijn. Bovendien was het zaak de knie te ontzien, door overtollig gewicht kwijt te raken bijvoorbeeld.
,,Maar”, stelt Petra, ,,daarvoor moet je wél kunnen bewegen. Met alleen afvallen neem je het zeurende ongemak en de toenemende instabiliteit van de knie niet weg. Na anderhalve maand zonder enige verbetering dacht ik: zoek het allemaal maar uit. Je kunt tegenwoordig zonder verwijzing naar de fysiotherapeut. Na een rondje bellen kwam ik terecht bij Fysioplein. Die praktijk werkt met een specifiek behandelprogramma waarbij je leert om te gaan met artrose in de heup en knie. Zonder dat je meteen wordt geïndiceerd voor een operatieve ingreep.”
Gérard (70) wendde zich eveneens tot Fysioplein. De enthousiaste skiër kampte eveneens met artrose, in zijn geval in beide knieën. Aan een van de gewrichten was hij destijds aan gescheurde meniscus geopereerd. De orthopedische diagnose luidde: één geheel nieuwe kunstknie en in het andere been een halve prothese.
,,Ik heb”, zegt hij, ,,nog wel eens de indruk dat orthopeden tamelijk trigger happy zijn – ze staan bij wijze te spreken te popelen om er een kunstknie- of heup in te schuiven. Je hoort het ook steeds vaker om je heen hè: ‘joh, neem een kunstknie.’ Alsof alle problemen dan zijn opgelost. Maar dat zijn stevige ingrepen waaraan ook risico’s, zeker bij een knieprothese, zijn verbonden. Denk aan het oplopen van een infectie. En het blijft natuurlijk een operatie. Met alle langdurige revalidatie van dien.”
Evenals Petra koos Gérard bij Fysioplein voor het behandelingstraject met GLA:D, het beweeg- en voorlichtingsprogramma voor mensen met artrose in de knie of heup. De therapie werd wetenschappelijk in Denemarken ontwikkeld in een trial met 100.00 mensen en wordt in ons land door speciaal opgeleide fysiotherapeuten gegeven. De kern van GLA:D: een heldere uitleg over de aangedane gewrichten en een op de individuele patiënt toegesneden programma waaraan de cliënt nadrukkelijk zelf bijdraagt de klachten te verminderen.
Behalve die theoretische kennis is er de praktische oefenstof: trainingen om benen, heupen en romp te verstevigen en aldus meer belastbaar te maken. De oefeningen zijn basaal, eenvoudig en ook thuis uit te voeren, waarbij het fitnesselastiek een onmisbaar hulpmiddel is om weerstand te creëren.
Het effect: de pijn neemt af, patiënten bewegen beter en soepeler en de onzekerheid rond bijvoorbeeld vallen neemt aanzienlijk af. Het eindresultaat: belastende ingrepen aan de knie en heup die kunnen worden uitgesteld en soms zelfs afgesteld. In het geval van Gérard zijn ook de pijnstillende injecties die hij op gezette tijd liet toedienen overbodig.
Zowel Petra als Gérard zijn zeer te spreken over GLA:D. Gérard: ,,Ik ben vorig jaar begonnen en merkte al heel snel dat ik sterker en stabieler werd. Ik beweeg aanzienlijk beter. Kijk, een sprintje zit er niet meer in, maar ik heb wel al off-piste geskied. Ik merk aan alles dat mijn rug, buik en heupen krachtiger zijn geworden. Ik heb mijn balans terug.”
En Petra: ,,Echt, ik ervoer al na twee weken een significante vooruitgang. Ik voelde minder pijn en stond veel steviger op mijn benen. In die zin zit er bij GLA:D ook een element van valpreventie in. Nee, ik heb nooit aan een kunstknie gedacht. Ik zei vooral tegen mezelf: hoe vermijd ik juist die prothese.”
,,GLA:D is een geweldig alternatief”, vervolgt ze. ,, Met het klimmen der jaren krijgt iedereen in mindere of meerdere mate met slijtage te maken. En net als iedereen ben ik ook weleens gevallen. Ik heb vroeger fanatiek geroeid. Als ik terugkijk vermoed ik dat ik mijn studententijd mijn knieën al fors heb overbelast met de training die daar bij hoorde. En aftrainen? Daar hadden we toen nog niet van gehoord. De artrose moet daar zijn begonnen.”
Beiden benadrukken wel dat GLA:D een portie huiswerk vergt – therapietrouw en discipline zijn belangrijke pijlers onder het programma. Petra: ,,Ik doe nu twee jaar mijn oefeningen om de dag. Aanvankelijk kwam ik wekelijks bij Fysioplein, nu ga ik één keer per drie weken. Het programma wordt geregeld aangepast naar wat ik nu kan. Mijn fysiotherapeut houdt altijd vinger aan de pols: ze corrigeert me als ik – onbewust – dingen fout doe. Ze volgt uiteraard nauwkeurig de vooruitgang en stuurt bij waar nodig.
,,Eerlijk: in het begin heb ik wel eens gesmokkeld. Vandaag even niet, dacht ik dan. Maar daar heb je alleen je zelf mee. Je merkt het meteen.” En Gérard: ,,Ik ga trouw, naast mijn huiswerk met GLA:D, twee keer per week Fysioplein. Het afgelopen jaar heb ik écht grote vooruitgang geboekt. Mijn kraakbeen keert niet meer terug in mijn knieën, maar met de GLA:D therapie als alternatief functioneer ik prima.”
Petra: ,,Twee jaar geleden kon ik nauwelijks staan van de pijn. De eerste keer dat ik naar Fysioplein ging liep ik met twee stokken en moest de lift nemen. Nu loop ik zonder stokken, heb veel minder last en weet goed wat te doen als ik per ongeluk misstap. Thuis kan ik gewoon weer mee boodschappen doen – dat was lang tijd een vaste klus voor mijn man. Mijn motivatie en inzet zijn zo lang mogelijk met GLA:D door te gaan zodat hopelijk geen operatie nodig is.”
